Het ontstaan van MammaPrint, test bij borstkanker

Op deze pagina kunt u meer lezen over de ontwikkelaars van MammaPrint^® en over de partijen die momenteel hierbij betrokken zijn.

De ontwikkelaars

Prof. dr. René Bernards en dr. Laura van 't Veer ontwikkelden de MammaPrint^® als diagnostische methode om de genetische activiteit van tumoren te bepalen. In hun bedrijf Agendia wordt tumorweefsel onderzocht en wordt de activiteit van genen in tumorweefsel gemeten. De twee ‘uitvinders’ van MammaPrint^® ontvingen voor dit werk de prestigieuze prijs van de Europese beroepsvereniging van medisch oncologen (European Society of Medical Oncology; ESMO).

Prof. dr. René Bernards

René Bernards houdt zich al 25 jaar bezig met kankeronderzoek en heeft meer dan 100 publicaties op zijn naam staan in gerenommeerde wetenschappelijke tijdschriften. Als wetenschappelijk directeur van Agendia is René Bernards verantwoordelijk voor het ontwikkelen en toepassen van nieuwe technologieën en het vinden van de daarbij passende samenwerkingspartners. Hij is hoofd van de afdeling Moleculaire Carcinogenese bij het Nederlands Kanker Instituut (NKI), waar hij sinds 1992 werkt. Daarvoor was hij zes jaar verbonden aan de universiteit van Harvard als assistent-professor. René Bernards is parttime hoogleraar Moleculaire Carcinogenese aan de Universiteit van Utrecht.

Dr. Laura van 't Veer

Laura van 't Veer verricht al twintig jaar onderzoek op het gebied van de moleculaire oncologie. Zij publiceerde meer dan 120 artikelen in gerenommeerde wetenschappelijke tijdschriften. Laura van 't Veer ontwikkelde het product MammaPrint^® van Agendia. Op dit moment is zij Director Applied Genomics van het Cancer Center van de Universiteit van Californie San Francisco in de VS. Binnen Agendia is zij mede verantwoordelijk voor klinische studies en de ontwikkeling van nieuwe genprofielen in het bijzonder in het kader van voorspelling van therapie response. Daarnaast is zij hoofd van het DNA-diagnostisch laboratorium van het NKI en staflid van de afdeling Moleculaire Pathlogie aldaar.

Agendia

Het bedrijf Agendia is in 2003 opgericht om de kwaliteit van leven van kankerpatiënten te verbeteren door gericht maatwerk in de toepassing van gentechnologie.
 Agendia ontwikkelt gekwalificeerde tests zoals MammaPrint^® en streeft ernaar om dergelijke tests zo snel mogelijk binnen het bereik van alle patiënten te brengen die daar baat bij kunnen hebben. De testen van Agendia helpen artsen en onderzoekers om nauwkeuriger de diagnose vast te stellen, beter het ziekteverloop te voorspellen en een behandeling-op-maat aan te bieden aan iedere individuele patiënt.

De oorsprong van het onderzoek

Waarom krijgt de ene kankerpatiënt nooit (meer) uitzaaiingen, terwijl de ander met ongeveer dezelfde tumor in hetzelfde stadium deze wel krijgt? Of nog specifieker: hoe kun je onderscheid maken tussen deze groepen patiënten? Dat raadsel willen oncologen overal ter wereld oplossen. René Bernards en Laura van ’t Veer verdiepten zich in de erfelijke kenmerken van borsttumoren. Zij brachten de erfelijke kenmerken van veel bewaard tumorweefsel in kaart en vergeleken deze gegevens met het ziektebeloop van de patiënt. Was deze bijvoorbeeld genezen of waren er uitzaaiingen opgetreden? Het onderzoeksteam vond 70 genen die kennelijk iets te maken hadden met ontwikkeling van de borsttumor. Op grond van deze genen zou een arts dus mogelijk kunnen bepalen of een patiënt een ‘hoog’ of een ‘laag’ risico heeft op uitzaaiingen in de toekomst. Het plan voor de test MammaPrint^® was geboren. 
Daarna waren nog jaren extra onderzoek en ontwikkeling nodig om de test te verfijnen voordat MammaPrint^® beschikbaar kon worden gesteld in de vorm zoals die nu wordt aangeboden aan artsen en hun patiënten.

Meer over het onderzoek

MammaPrint^® is oorspronkelijk ontwikkeld voor vrouwelijke patiënten jonger dan 55 jaar met een borsttumor kleiner dan 5 cm in doorsnede. Bij deze patiëntes waren de lymfeklieren niet aangedaan; men spreekt van lymfeklier-negatieve borstkanker (No). Bij deze patiënten was verder sprake van borstkanker met een negatieve of positieve gevoeligheid voor hormonen en waren zij niet behandeld met hormonale- en/of chemotherapie. In de eerste studie ontdekten de onderzoekers een 70-genen profiel (een combinatie van 70 cel-eigenschappen) dat onderscheid kon maken tussen patiënten die binnen een periode van 5 jaar wel of geen uitzaaiingen hadden ontwikkeld, dat wil zeggen patiënten met respectievelijk een ‘hoog risico’ profiel en een ‘laag risico’ profiel. De MammaPrint^® test met het 70-genen profiel werd daarna nog verder onderzocht en geëvalueerd bij oudere patiënten tot 70 jaar en bij patiënten met maximaal 3 positieve lymfeklieren; ook voor deze patiëntes bleek het MammaPrint^® profiel het risico op het ontstaan van uitzaaiingen goed te kunnen voorspellen.

Sanofi

Sanofi is in Nederland de partner voor Agendia die Mammaprint^® op de markt brengt en distribueert. Sanofi is een van de vooraanstaande innovatieve bedrijven op het gebied van gezondheidszorg in de wereld. Met vestigingen in meer dan 100 landen, wereldwijd 100.000 medewerkers - waaronder 17.000 wetenschappers – wordt dagelijks gewerkt aan de verbetering van de gezondheid en het welzijn van mensen. Het internationale hoofdkantoor van Sanofi is gevestigd in Parijs.

Sanofi ontwikkelt en produceert innovatieve producten op het gebied van behandeling en diagnostiek voor patiënten met uiteenlopende aandoeningen. Het portfolio van Sanofi bevat geneesmiddelen die tot de wereldtop behoren met betrekking tot onder andere: trombose, cardiovasculaire aandoeningen, slaapproblemen, epilepsie, diabetes en kanker.

In meer dan 20 onderzoekscentra verspreid over de wereld werken ongeveer 17.000 onderzoekers aan de ontwikkeling van innovatieve geneesmiddelen. Meer informatie over Sanofi internationaal vindt u op www.sanofi.com meer informatie over Sanofi in Nederland vindt u op www.sanofi.nl